Yemen`e İhracat

Giriş
Güncellenme
Yemen`e İhracat
Digi-Mas

YEMEN ÜLKE PROFİLİ

 

GENEL BİLGİLER 

Başlıca Sosyal Göstergeler 

Resmi Adı Yemen Cumhuriyeti 

Nüfus 32,47 milyon (2020, tahmin) 

Dil Arapça 

Yüzölçümü 527.968 km2 

Başkent Sana 

Başlıca Şehirleri Sana, Taiz, Ibb, Hodeida, Hajjah, Dhamar, Hadramawt 

Yönetim Şekli Başkanlık 

Para Birimi Yemen Riyali (YR)

 

Coğrafi Konum

Yemen, Orta Doğu’da Arap Yarımadası’nın güney ucunda Umman ve Suudi Arabistan’ın arasında yer almaktadır. En aktif nakliye hatlarının biri olan Aden Körfezi üzerinden Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlayan Bab el Mandeb boğaz girişinde yer alan Yemen stratejik bir öneme sahiptir. Perim adaları ile birlikte yaklaşık 528 bin km2’lik alana sahiptir. Toplam kara sınırı 1.746 km olan Yemen’in kuzeyinde Suudi Arabistan (1.458 km), kuzeydoğusunda ise Umman (288 km) yer almaktadır. Suudi Arabistan ve Yemen arasında uzun süredir devam eden sınır anlaşmazlığı Cidde Antlaşmasının imzalanması ile Haziran 2000’de çözülmüştür. Bu anlaşma kara ve sahil sınırlarının belirlenmesi ile önemli miktarda petrol potansiyeli olan Yemen’in doğu çöllerinde bulunan bölgelerin kullanımını belirlemektedir. İki ülke arasındaki sürtüşmeler ortak sınır güvenliğinin kurulması ile hafifletilmiştir. 

 

Siyasi ve İdari Yapı 

Yemen 1517’de Memlükler’den Osmanlı yönetimine geçmiştir. 19. yüzyılın ortalarında Yemen’in güney kısmı İngiltere yönetimine girmiştir. I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı kuzey bölgesinden de çekilmiştir. Kuzey Yemen’de 1962 yılında Yemen Arab Cumhuriyeti ilan edilmiştir. Güneyde ise 1933 yılında Mısır’ın desteğiyle İngiltere’ye karşı direniş başlamış ve İngiltere’nin 1967 yılında çekilmesi sonucu 1970 yılında Yemen Demokratik Cumhuriyeti kurulmuştur. 1990 yılında iki bölge birleşerek Yemen Cumhuriyeti kurulmuştur.

 

Yemen Başkanlık sistemiyle yönetilen bir cumhuriyet olup iki meclise sahiptir. Temsilciler Meclisi seçilen 301 üyeden, Şura Konseyi ise atanmış 111 üyeden oluşmaktadır. Başkan devleti temsil etmektedir. Hükümetin başı olan Başbakan Başkan tarafından atanmaktadır. Atanan başbakanın Meclisin üçte ikisi tarafından onaylanması gerekmektedir. Başkan yedi yıllığına, Meclis altı yıllığına seçilmektedir.

 

Yemen’in siyasi alanda yaşadığı sorunların başında, merkezi hükümet ile ülkenin kuzeyindeki Şii gruplar arasında 2004 yılından beri aralıklı bir şekilde süren ve bir iç savaşa dönüşen çatışmalar gelmektedir.

 

Yemen’in karşılaştığı bir diğer sorun ise, Aden merkezli Güney Yemen’deki bağımsızlık talepleri ve bu yöndeki sivil eylemlerdir. 1990 yılında imzalanan anlaşmayla San’a merkezli Kuzey Yemen ile Aden merkezli Güney Yemen’in birleşmesi süreci başlamış ve birleşme 1994 yılında kuzeyli askerlerin birleşmeye karşı çıkan ve bağımsızlığını ilan eden Güney Yemen’e müdahalesi ile sağlanmıştır.

 

El-Kaide’nin Yemen’deki varlığı ve faaliyetleri ülkenin karşı karşıya kaldığı önemli siyasi sorunlardan biri olarak görülmektedir.

 

Nüfus ve İstihdam 

Yemen, yaklaşık 32,5 milyonluk nüfusuyla Suudi Arabistan’dan sonra Arap Yarımadası’ndaki en kalabalık ülkedir. Ortalama %2,4’lük nüfus artış hızıyla, nüfusu hızlı artan ülkeler arasında yer almaktadır.

 

Yemen genç bir nüfusa sahiptir. 14 yaşından küçüklerin toplam nüfus içindeki oranı %43’tür. 25 yaşından küçükler ise toplam nüfusun üçte ikisini oluşturmaktadır. 

 

Hızla artan nüfus, sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Her yıl işgücü piyasasına yeni katılan binlerce kişi işsizliğin çığ gibi büyümesine yol açmaktadır.

 

Okullaşma oranının düşük olması kalifiye işgücü arzında sıkıntı yaratmaktadır. İki milyon civarında Yemenli, Suudi Arabistan ve diğer çevre ülkeler başta olmak üzere yurtdışında çalışmaktadır. Dolayısıyla, yurtdışı çalışma kaynaklı gelir pek çok hane halkının geçim kaynağını oluşturmaktadır. 

 

Doğal Kaynaklar ve Çevre 

 

Yemen’in en önemli doğal kaynakları petrol ve doğal gazdır. Diğer Körfez ülkelerinin aksine Yemen’deki petrolün hem miktarı hem de kalitesi düşüktür. 2001 yılında günlük 451 bin varille en üst seviyeye ulaşan üretim mevcut rezervlerin tükenmeye başlaması, yeni yatırımların yapılmaması ve iç savaş nedeniyle sonraki yıllarda düşüş göstermiştir. Yemen’in hali hazırda 3 milyar varil petrol ve 481 milyar m3 doğalgaz rezervi bulunmaktadır.

GENEL EKONOMİK DURUM

 

Komşuları ile karşılaştırıldığında küçük bir ekonomiye sahiptir. Fakir bir ülke olan Yemen petrol gelirlerine bağımlıdır. Diğer Körfez ülkelerinin aksine Yemen’deki petrolün hem miktarı hem de kalitesi düşüktür. 2001 yılında günlük 451 bin varille en üst seviyeye ulaşan üretim mevcut rezervlerin tükenmeye başlaması, yeni yatırımların yapılmaması ve iç savaş nedeniyle sonraki T.C. Ticaret Bakanlığı, 2021 4 yıllarda düşüş göstermiştir. Yemen’in hali hazırda 3 milyar varil petrol ve 481 milyar m3 doğalgaz rezervi bulunmaktadır. 

 

Petrol ve doğalgaz sektörü tüm ekonomiyi yönlendirse de geleneksel olarak tarım, ülke ekonomisindeki ağırlığını muhafaza etmektedir. Nüfusun yaklaşık dörtte üçünün kırsal kesimde yaşadığı Yemen’de tarım sektörü GSYİH’ya %17,5, doğrudan ve dolaylı olarak istihdama %54 civarında katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla tarım sektörü, GSYİH’ya yaptığı mütevazi katkıya rağmen, istihdama, gıda tedarikine ve genel olarak kalkınmaya sağladığı katkı ile Yemen’in en önemli sektörü konumundadır.

 

Sanayi temel olarak petrol rafinesine ve doğalgaz çevrimine dayanmaktadır. Üretim çeşitliliği ve yeteneği son derece kısıtlıdır. Tüketici ürünleri ile alt yapı materyalleri üreten sanayinin %95’i genel olarak bir ila dört kişinin çalıştığı küçük KOBİ’lerden oluşmaktadır.

 

Yemen’in günlük petrol üretimi seviyesindeki düşüş, hükümetin petrol dışı güçlü sektörler yaratma arayışını hızlandırmaktadır. Bu çerçevede, doğalgaz üretimi önemli bir alternatif olarak görülmektedir. Ancak Yemen’in doğalgaz rezervleri de Körfez Ülkelerine kıyasla oldukça düşük seviyelerde olup, zaman içerisinde doğalgaza da alternatif olabilecek gelir kaynakları yaratılması zorunluluğu doğmaktadır.

 

1990 yılında Kuzey Yemen’in daha fakir olan Güney Yemen’le birleşmesi, ekonomiye önemli bir yük getirmiş ve işsizliği arttırmıştır. Yemen’in, Körfez Savaşı sırasında Irak’ı desteklemesi, Körfez Ülkeleriyle ilişkilerinin bozulmasına ve bu ülkelerden aldığı yardımların kesilmesine yol açmıştır. 1994 yılında yaşanan iç savaş ise, ülkede büyük istikrarsızlığa neden olmuş ve ekonomik durgunluk yaratmıştır.

 

11 Eylül 2001 tarihindeki terör saldırısının Yemen ekonomisi üzerindeki etkisi önemlidir. Bu tarihten sonra ABD ve İngiltere’nin baskısıyla Arap dünyasındaki en fakir ülke konumundaki Yemen’in çeşitli terör örgütlerinin etki alanına kaymasını önlemek üzere zengin Arap ülkelerinden Yemen’e tamamen bağış niteliğinde mali kaynak aktarılmaya başlanmıştır. Yıllık ortalama 2-3 milyar dolar civarındaki bu kaynak Arap Fonu ve İslam Kalkınma Bankası gibi kuruluşların denetiminde proje bazında Yemen’in altyapısının ve kamu hizmetlerinin iyileştirilmesine harcanmıştır.

 

Yemen’e 2006 yılında gerçekleştirilen Londra Donörler Toplantısı’nda 5,7 milyar dolar, Yemen’in Dostları Grubu’nun Eylül 2012’de Riyad’da gerçekleştirdiği toplantıda da 7,9 milyar dolarlık hibe/yardım taahhüdünde bulunulmuştur.

 

Diğer taraftan, Yemen uzun yıllardır Dünya Bankası’ndan fakirliğin azaltılmasına yönelik olarak çeşitli sosyal, ekonomik ve idari alanlarda gerçekleştirilen projeler vasıtasıyla çoğunluğu hibe şeklinde yardım sağlamaktadır.

 

Ancak Tunus’ta başlayan, Arap Baharı olarak anılan ve Arap dünyasını bütünüyle sarsan gelişmeler Yemen’i 2011’in Ocak ayından itibaren etkisi altına almıştır. Günümüzde de mezhepsel ve ayrılıkçı çatışmalar dış askeri müdahaleler eşliğinde devam etmekte ve sonuçta Yemen’de siyasi istikrar sağlanamamaktadır.

 

DIŞ TİCARET

 

Genel Durum 

Yemen dış ticaretinde açık veren bir ülkedir. İhracatı temel olarak petrole dayanır. Üretimin yapıldığı sahalarda hem petrolün azalması hem de ülkenin yaşadığı savaşlar nedeniyle üretimin gerilemesi ülkenin ihracatında düşüşlere yol açmıştır. 2019 itibarıyla sadece 1,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Ülkenin ithalatı ise 8 milyar dolar civarında seyretmektedir. Dolayısıyla ülke önemli miktarda dış ticaret açığı vermektedir.

 

Yemen’in en önemli ihraç ürünü ham petroldür. İhracatının yaklaşık üçte ikisini oluşturur. Balık ve deniz ürünleri ile hurda metal diğer önemli ihraç ürünleridir. Diğer taraftan Yemen en çok İnşaat demiri, pirinç, otomobil, petrol yağları, şeker, kumaş, ayakkabı, tavuk eti, ilaç, un, süt ürünleri, unlu mamuller, giyim eşyası ve mısır ithal etmektedir.

 

Yemen en çok Çin, Suudi Arabistan, Avustralya, Malezya, Avusturya, Güney Kore ve Almanya’ya ihracat yaparken en çok Çin, Türkiye, Suudi Arabistan, Hindistan, Brezilya, Japonya, ABD ve Rusya’dan ithalat yapmaktadır.

 

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR 

Doğrudan Yabancı Yatırımların Görünümü

Kuzey-güney çekişmesi ve ülkenin tamamında yaygın olan aşiret yapılanmaları nedeniyle Yemen’de siyasi istikrarın tesis edilmesi mümkün olamamıştır. Tunus’ta başlayan, Arap Baharı olarak anılan ve Arap dünyasını bütünüyle sarsan gelişmeler Yemen’i de 2011’in Ocak ayından itibaren etkisi altına almıştır. Günümüzde de mezhepsel ve ayrılıkçı çatışmaların devam ettiği ülke askeri dış müdahalelere de maruz kalmıştır. Ülkede zaten sınırlı olan doğrudan yabancı yatırımlar tüm bu olup bitenler neticesinde büyük ölçüde ülkeyi terk etmiştir. 2010 yılında 4,9 milyar dolar olan yabancı sermaye stoku 2019 itibarıyla 1,9 milyar dolara gerilemiştir.

 

TÜRKİYE ile TİCARET

Genel Durum Türkiye ile Yemen arasındaki dış ticaret Türkiye lehine seyretmektedir. Türkiye’nin Yemen’e ihracatı artış eğilimini sürdürerek 2019 yılında 926 milyon dolarla en üst seviyesine ulaşmıştır. 2020 yılında ise 837 milyon dolar civarında gerçekleşmiştir. Türkiye Yemen’e en çok demir ve çelik, un, unlu mamuller, ayçiçeği yağı, demir-çelik eşya, sebze, makine ve mekanik cihazlar ihraç etmektedir. Türkiye’nin ise Yemen’den ithal ettiği belirli bir ürün bulunmamaktadır. 

 

 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Hırvatistan Pazar Bilgileri

23 Eylül 2021 11:56, Perşembe

Hırvatistan Pazar Bilgileri   DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALARI  Dış Ticaret Mevzuatı    Hırvatistan’ 1 Temmuz 2013 itibariyle Avrupa Birliği (AB) üyesi olmasıyla beraber Birliğin tek bir gümrük bölgesinin parçası haline gelmiş ve AB’nin gümrük vergilerini ve ortak ticaret politikasını uygulamaya başlamıştır.    Ortak ticaret politikası, Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın 207. Maddesi ile belirlenmekte […]

Belarus Pazar Bilgileri

20 Eylül 2021 13:11, Pazartesi

Belarus Pazar Bilgileri   DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALAR Dış Ticaret Politikası    Belarus 1991’de bağımsızlığını ilan etmiş genç bir ülkedir. Belarus, ekonomide kamu ağırlığının % 50’den fazla olduğu, ithal ikamesine dayalı üretimin temel strateji olarak benimsendiği, özelleştirme faaliyetlerinin çok cüzi miktarda gerçekleştirildiği, sosyal devlet anlayışının hâkim olduğu bir yapıya sahiptir. Ancak son yıllarda ihracata […]

Kanada Pazar Bilgileri

15 Eylül 2021 14:02, Çarşamba

Kanada Pazar Bilgileri   Dış Ticaret Politikası ve Uygulamaları  Dış Ticaret Mevzuatı (İthalat Rejimi, İhracat Rejimi)   Kanada Dünya Ticaret Örgütü üyesidir. Ülkenin dış ticaret politikasına üç anlaşma yön vermektedir: NAFTA/USMCA, CETA ve CPTPP.    NAFTA/USMCA: Kanada’nın ABD ile yüksek düzeyde iç içe geçmiş ekonomik yapısı, 1994 yılında yürürlüğe giren Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması […]

Bosna Hersek Pazar Bilgileri
13 Eylül 2021 12:08, Pazartesi

Bosna Hersek Pazar Bilgileri   DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALARI  Dış Ticaret Politikası   Bosna Hersek tarafından uygulanmakta olan gümrük vergisi oranları %0-15 bandında değişmektedir. Ayrıca, ithalatta %1 gümrük harcı alınmaktadır. Bazı gıda ürünlerinin Bosna Hersek’e ithalatında ise gümrük vergilerinin yanı sıra ek vergiler ve tüketim vergileri de uygulanmaktadır.    Bosna Hersek, ticaretin kolaylaştırılması ve […]

Ürdün Pazar Bilgileri
08 Eylül 2021 16:12, Çarşamba

ÜRDÜN PAZAR BİLGİLERİ   DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALARI  A) Dış Ticaret Mevzuatı   Ürdün’de dış ticaret işlemleri için özel bir yasa bulunmamaktadır. İthalat ve ihracat işlemleri, genellikle ilgili yasa ve / veya bu işlemleri ve bunların prosedürlerini düzenleyen ilgili makamlar tarafından çıkarılan bir dizi zorunlu genelge ile birlikte gümrük kanunlarına tabidir.    Hükümetin dış […]

YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Facebook
Twitter
× Danışmanlık Hizmeti Almak İstiyorum